AKKOY - AKKÖY

AKKOY - Kerkenezler Yuvası - Eski Taş Evleri - Tütün ve Çilek tarlaları - Milet'in uzantısı

Akköy küçük Asya'nin batısında arkaik Milet Şehri'nin kuzeyinde bir köydür. İsmi Türkçe'den gelmektedir. Evlerinin duvarları beyaz taşlardan yapıldığı için Akköy denilmiştir. 1922 yılından önce bu köyde dört bin kadar Yunanlı yaşıyordu. Bu Yunanlılar, 1770 yılında 26. Padisah III.Mustafa ve Sadrazam Ivazzade Halil Paşa veya 9. Sadrazam Silahtar Mehmet Pasa zamanında, bu bölgede, deprem, sıtma, kolera gibi tabii afetler sonucu azalan bölge nüfusunu takviye etmek ve bölge topraklarını işlenir hale getirmek için Yunanistan'ın Peloponisu ve Girit yörelerinden getirilen insanlardı.

Akköy 1973	Akköy bugün	Tarihi Miras

Bu insanlar geldikleri Akköy'de çiftçilik ve bilhassa tütün işlerinden anlayan insanlardı. Aşağı yukarı geldiklerinden elli altmış yıl sonra 1821'de Yunanistan'ın egemenliğine kavuşması ile bu insanların bir çoğu tekrar Yunanistan'a belki de geldikleri Peloponisu ve Girit'e geri döndüler.
Akköy'den ayrılmayanlar ise 150-155 yıl bu köyde yaşayıp çoğaldılar ve nihayet 5 Eylül 1922 günü gün batımına doğru bir kısmı Didim denizinde bekleyen Yunan gemileri ile bir kısmı da Samsun Dağları yollarında Sisam Adasına ve diğer yakın Yunan adalarına kaçmak suretiyle Türkiye'yi terk etmişlerdir.

Akköy'de 1870 yılında Yunanistan'dan getirilerek yerleştirilen Yunanlılar 1870 yılında Milet harabelerindeki kazı çalışmaları için gelen Alman arkeologların yardımı ile bir ilkokul ve öncesinde Ayiyos Georgiya adını verdikleri bir kilise inşa etmişler.

Yunanca'dan tercüme edilen Eystratiu I.Draku'nun (Mikrasiana Pragmatie, Atina 1988) adlı eserin 41.sayfasında 1884'de Akköy başlığında, Akköy'ün Milet harabelerine yakın önemli bir yer olduğu burada 200 Hiristiyan ailenin ikamet ettiği burada güzel bir okul ile güzel bir kilisenin mevcut olduğu, köyün okulunda 40 öğrenci ve bir öğretmen olduğu, bu öğretmene ayda 200 mecit (bir mecit 20 kuruş idi) ödendiği, kilisenin Akköy'ün güneybatısında bulunduğu ayrıca bu köyün bir mahallesinde Hıristiyanların diğer bölgesinde Müslümanların oturduğu bu Müslümanların Balat Köyü'nden gelip yerleşen otuz zengin ailenin insanları olduğu kaydı bulunmaktadır
Akköy bölgenin en eski köylerinden birisi olmasının yanı sıra halende süren tarımsal faaliyetler nedeni ile de ekonomik ve zirai anlamda önem taşımaktadır.

Cumhuriyetin ilk yıllarında Nahiye Müdürlüğü'nün bulunduğu bir zamanlar çevre köylerin öğrencilerinin de geldiği okulun ve jandarma karakolunun yer aldığı Akköy, bugün itibarı ile 450 hane ve 1.400 civarında nüfusa sahiptir.
Gerek Didim'e gerek ise Milet harabelerine yakın olmasına rağmen tarıma dayalı ekonomisi nedeniyle turistik açıdan gölgede kalmış bulunan Akköy ülkemizin örnek köylerinden biri olmasının yanında doğal güzellikleri, avcılığa müsait koyları, henüz keşfedilmemiş irili ufaklı değerleri ile el değmemiş bölge yaşamını da halen eski yıllarda olduğu gibi sürdüren şirin bir köydür.
Ayrıca Türkiye'nin en büyük köy kütüphanesi de AKKÖY'de bulunmaktadır. Akköy'de bilhassa romatizmal rahatsızlıklar için sıhhate çok faydalı bir kaynak suyunun mevcut olduğu söyleniyorsa da yoktur.
Çok eskiden Akköyde mandalar varken çobanlar Menderes nehrinin eski yatağındki bir çamura götürürlermiş hayvanlarını. Bugün Dalyan dediğimiz yer. Bu çamur hayvanlar içinde debelendikçe yara-bereleri iyileştirirmiş. Bunu gören bir kaç çoban denemiş kendisinde. Ne derece doğru ne derece uydurma olduğunu anlamak için her ne kadar dolaştıysak da ne çamura ne de mandaya rastlayabildik. Belli ki mandalarla birlikte çamur da tükenmiş.

Eski

Akyeniköy yolunda su kemeri	Bir eski mimari	biraz daha bakımlısı

Gün geçtikçe azalan iyi durumdaki evlerin sayısında bir değişiklik yok. Bunun temel sebeblerinden bir tanesi ve belki de en önemlisi miras.
Miraslı olduklarından dolayı fazla hatta hiç bakım göremeyen bu evlerin en büyük düşmanı ne yağmur ne resmi makamlar, bakımsızlık.

Akköy Kütüphane binası
Kayda değer bir örnek restorasyon çalışması olarak dikkat çeker.

1800'lü yıllarda zengin bir tüccarın depo olarak kullandığı binada Mavişehir Kovela (Halk arasındaki adıyla SuluBatak) limanına gelen guletlerin getirdiği ingiliz kumaşları, fransız porselenleri ve envai çeşit malzemenin depolandığı söylenir. Buradan da Menderes kanalıyla Kuşadası ve diğer iç bölgelere dağıtımı yapılan mallar için Akköy önemli bir ticaret merkezidir o zamanlar.
Hatta bazı kaynaklarda Venediklilerin Komşu Balat köyünde Konsolosluk açmalarına dair yazışmalara da rastlanır.

		Atölye Cafe Olive Resim sergisi yaz kış açık
Turistler bir köy turunda	Kerkenez kuşları Akköy'de duvar ve saçaklara yaptığı yuvaları taş evlerde seçer

Kuş Gözlemciliği

Kerkenezler her yıl aynı zamanda Mart sonu-Nisan Başı Akköy'e gelir ve ürerler. Eski evlerin Saçakları onlar için çok değerli bir yuvadır. Akköylüler evlerini yaparken özellikle buna dikkat ederler.
Çünkü kerkenez çekirge, akrep, yılan vb. diğer canlıları çok avlar. Tarih boyunca Akköy'de çekirge istilası olmayışının sebebi bu olabilir.
Afrikadan Göç eden Kerkenezler daha sonra tekrar Afrikaya giderler.
Kuş Gözlemcilerinin haritalarının merkezi Akköy Lagünleri, eski Menderes yatağının olduğu yerdir diyebiliriz.
Çok çeşitte nesli tükenen kuşa da ev sahipliği yapan bu sulak alana Milet yoluna çıkınca takip eden Toprak yoldan Ulaşılır.
Ornitologlar Bafa Gölünden Kafa'ya(Menderes'in denize döküldüğü yer) kadar olan araziyi adım adım bilirler.
Ingiltereden, Hollanda'dan, Amerikadan, Kanada'dan Türkiye'den Pek çok doğasever Ellerinde fotoğraf makineleri, dürbünler ve sırt çantalarıyla araçlı yada yaya buraları gezerler.

Yorgun tütün işçiliğine alternatif olabilecek bir deneme

Devleti tütün rençberine koyduğu kotalardan sonra geçim sıkıntısına giren Akköylü deneme yanılma yöntemiyle çilek tarımında aradığını bulma yönünde mesafe katetti.
Tütüne Alternatif arayışlarından birinde Köy için anason ruhsatı alınıp tohumda getirtildiyse de anason Akköy topraklarını sevmedi.
Çilek tarımına başlayan aileler her geçen yıl ektikleri araziyi genişleterek ne kadar ustalaştıklarını gösteriyorlar.
Çileğin yanısıra çok çeşitte sebze-meyve de Pazarlarda, yaz aylarında başta Mavişehir'deki tezgahlarında alıcı buluyor.
Bundan seneler önce mübadeleyle gelenlerden bir kısmı Bursa'da kalmış. Oralardan Armut çubukları getirmişler. Bursa armudu Akköyde buralardan getirilen çubuklarla yetiştirilmişse de fazla uzun ömürlü bir ağaç olmadığı için armut artık dışarıdan geliyor.
Incir yada yemiş... Halk arasında incire yemiş deme alışkanlığı sürüyor. Akköy'de sabahları çiyli bir hava olduğundan kurutmalık incir yetiştirilmez. Sabah çiği'nin puslu havaların başladığı sonbaharda incirler bozulmaya başlar, taze incir satışları bu mevsimle son bulur.
Lop incir dediğimiz en çok tutan cins bu yörenin inciri sayılır. Sarı lop, kara lop, Bursa karası gibi çeşitleri de vardır. Kara Lop cinsi sonbaharın sonuna kadar devam eder, içi kıpkırmızı, kabuğu bordo rengine yakın siyahtır. Her iki incir de kabuklu yada kabuksuz tüketilebilinir. Sofralıktır, gösterişlidir de lezzetli olduğu kadar.
Yaz gelince kahvehane önlerinde, yol kenarında sepet sepet satılan bu lop incirin 6-8 tanesi neredeyse 1 kg gelir. Içinin bal gibi lezzetli olmasının sebebi Akköy arazisindeki su sıkıntısından kaynaklanır. Pek çok ürün susuz yetiştiği için normalden daha tatlıdır, lezzetlidir.

Bağlar ve Şarapçılık

Eskiler bu işi çok iyi bilirlermiş. Bağlarını kurarken hesaplarını iyi yaparlarmış. sofralık çeşidi yaz boyunca kesip deniz kenarlarında, sitelerde satıp harçlıklarını çıkararır; evlerinin geçimlerini sağlarlarmış.
Yaz sonunda kalanlardan bir kısmını kurutur diğer şaraplık cinslerle de pekmez, sirke ve şarap yaparlarmış.
Tütünün revaçta olduğu dönemlerde eski bağlar sökülüp tütün ekilmiş ve yeni bağ ekilememiş.
Bağlarda genellikle Razaki, Osmanca, Sultaniye, Hatun Parmağı, Alfons cinsi üzümlere yer vermişler ve nefis şaraplar yapmışlar. Kuru üzümlerden Kompostolar kaynatıp; kış aylarında ısınmışlar...

Akköy'e Nasıl Gidilir ?

Söke'ye giden yada Söke'den gelen Bütün Didim Seyahat Midibusleri (ve Didim'e giden Söke Seyahat otobüsleri) Akköy'den Geçer. Bodrum'dan geliyorsanız Bafa Gölünden Sonra yokuşu indikten sonraki kavşaktaki Milet tabelasına sola dönünüz. ilk köy Akyeniköy, Akyeniköyden sonra sağlı sollu bağ ve çilek tarlaları olan bir yokuş tırmanınca Akköy geliyor.

Tips

Akköy Haritası Harita Açıklaması 1 Muhtarlık 2 Jandarma 3 Akköy ilköğretim Okulu 4 Akköy Sağlık Ocağı 5 Tarım Kredi Kooperatifi 6 Şifa Eczanesi 7 Fırın 8 Camii 9 kütüphane 10 Atölye Cafe Olive Sanat Galerisi 11 Akköy Mezarlığı 12 Milli Park Akköy Lagününe giden toprak yol ayrımı 13 Alman Kulesi: Milette Kazı yapan arkeolog ve öğrencilerin kaldıkları yer 14 Baz istasyonları 15 Kocabahçe Türk Evi Restoran 16 Köy Meydanı Akköy Pazar Meydanı aynı zamanda Düğün meydanı 17 Rasim Çeşme - kaynak suyu 18 Düğün Salonu 19 Zeytinyağ Fabrikası Kırmızı Ok: Didim'e Gider Yeşil Ok: önce Akyeniköy Sonra Dalyan Kavşağına ve Bodrum Milas Karayoluna çıkar Bordo Ok: (sırasıyla) Balat Milet Eski doğanbey, Atburgazı Tuzburgazı Priene antik kenti Güllübahçe Söke Büyük Kımızı Ok: Kuzeyi Gösteriyor

Akköy Pazarı Perşembe Günleri kuruluyor, diğer çevre pazarlarının aksine alabildiğine küçük ve o kadar şirin bir pazar. Turistik değil, daha çok köylünün ihtiyacına yönelik. Peynir çeşitlerinden deneyiniz. Akköy Kütüphanesi Açık olduğu günlerde gezilebilir. anayola paralel Kütüphanenin devamında takip eden eski yol sizi yukarıki mahalleye götürecek. Tütün tezgahları arasında çalışan köylülerle sohbet edebilir, Zeytinyağ, zeytinyağ sabunu, tarhana, vb. Köy ürünleri satın alabilirsiniz. Mevsime Göre Pelikan, Kerkenez, atmaca, Arı kuşu vb. çeşitlilikte kuş görebilirsiniz. Akköy'de geçtiğimiz yaz (2006) Didim Halk Eğitim Merkezi ve Akköy Muhtarlığı önderliğinde Açılan El Sanatları kursu yoğun ilgi gördü. Kursa Katılan ev Hanımları yeni bir meslek sahibi oldular. Akköy Lagününden kesilen hayıt, hasır, saman vb. malzemelerden hasır örme sepetler, şapkalar, plaj altlıkları, kilimler, plaj çantaları görmeye, almaya değer. Kurs sona ermiş olmasına rağmen hanımlar boş vakitlerinde öğrendikleri bu el becerisi sayesinde ev ekonomilerine alternatif bir gelir elde etmeyi düşünüyorlar. CNNTürk televizyonunda yine geçen yaz gösterilen Sahil Günlüğü programının Didim çekimlerinde ekranlarda da görünen dokuma tezgahlarındaki Akköylüler için el sanatları yeni bir umut ışığı oldu da denilebilir. Bu kadar güzel bir tanıtım için CNNTürk - Sahil Günlüğü ekibini tebrik ediyoruz.

Rahat ayakkabılarınız olursa daha iyi.. Fotoğraf çekmeden önce izin alma nezaketini göstermelisiniz. (Sadece Akköy için değil her yer için geçerli aslında)

Köy içinde yavaş seyrediniz.

Köy yolu eski parke kaplı. Dar olduğu için Yaz aylarında aracınız için park yeri bulmanız hem kolay hem de zor. Caminin Karşısında köy meydanı denilen yere aracınızı güvenle bırakabilirsiniz. Okul sokağı eski Milet yolu da park yapmaya müsait alanlardan. trafik neredeyse yok gibi. Akköy - Milet - Didim üçyolu ağzına geldiğinizde karşınızda eski iki katlı bir Rum evi belirecek. Bu gün bahçesinde gözlemeci var. Sol tarafta Cafe Olive var. Tam köşede. Akköyü gezmeden önce daha da bilgilenmek, sanat galerimizi gezmek isterseniz, Cafe Olive'e uğramaktan çekinmeyiniz.

Akköylülerin Salı ve Cuma günleri haftada iki gün olmak üzere Muhtarlık tarafından çöpleri toplanıyor. "Daha Temiz bir Akköy için" sloganıyla verilen bu hizmet aynı zamanda dönüşümsüz atıkların -evsel olsalar bile- tarlalara dökülmesini engelleyici nitelikte... Bu uygulamadan önce ahır pisliklerini kendi tarlalarına boşaltan çiftçilerin beraberinde plastik, cam vb. atıkları da tarlalarının bir kenarına boşaltmaları uzun vadede toksit madde oluşumuna yol açabileceği gerçeğini göz ardı etmeyen Akköy Muhtarlığı; yeni aldıkları traktör ve romörk ile haftanın iki gününü mahalle mahalle dolaşıp köylülerinin çöplerini topluyor...